TENSESSIDE IŇ KÖP ZAÝYŇ NÄME EKENLIGINI BILÝÄRSIŇIZMI?
"Keep America Beautiful" guramasynyň iň soňky hapa zyňmak boýunça geçiren barlagyna görä, sigaret galyndylary ABŞ-da iň köp hapa zyňylýan zat bolmagynda galýar. Olar ähli hapa zyňylýan zatlaryň tas 20% -ni düzýär. 2021-nji ýyldaky hasabatda ABŞ-da her ýyl 9,7 milliarddan gowrak sigaret galyndylarynyň, elektron sigaretleriň, weýp galamlarynyň we kartrijleriniň hapa zyňylýandygy we olaryň dört milliarddan gowragynyň suw ýollarymyzda ýerleşýändigi çaklanylýar. Olar hapa gutusyna zyňylsa-da, ýollara ýa-da suw ýollaryna zyňylsa-da, bu zatlaryň hiç biri zyňylandan soň ýitip gitmeýär. Bu mesele barada şu ýerden has giňişleýin okaň.Sigaret gutulary kartondan ýasalandyr we beýleki kagyz önümleri bilen gaýtadan işlenilip bilner. Ilki bilen daşky plastik we içki folga gaplamasynyň aýrylandygyna göz ýetiriň.
Sigaret galyndylary 10-15 ýyla çenli dargaýan sellýuloza asetatdan ybarat bolup, hatda şonda-da olar daşky gurşawa has köp zyýan ýetirýän mikroplastiklere öwrülýär. Plastik meselesinden başga-da, hapalanan galyndylaryň galyndylary çüýreýän wagty suwa we topraga zäherli zyňyndylary (kadmiý, gurşun, mysýak we sink) siňdirýär, topragyň we suwuň hapalanmagyna we haýwanat dünýäsiniň ýaşaýyş gurşawyna täsir etmegine sebäp bolýar. Sigaret galyndylary baradaky has köp maglumaty şu ýerden öwrenip bilersiňiz.
Elektron sigaretler, weýp galamlary we kartrijler daşky gurşaw üçin hem şeýle zyýanlydyr. Bu önümlerden çykýan galyndylaryň daşky gurşaw üçin howply bolmagy mümkin, sebäbi sigaret galyndylaryndan has köp. Sebäbi elektron sigaretler, weýp galamlary we kartrijler suw ýollaryna we topraga plastik, nikotin duzlary, agyr metallar, gurşun, simap we ýanýan litium-ion batareýalaryny goşup bilýär. Sigaret galyndylaryndan tapawutlylykda, bu önümler agyr ýagdaýlarda biodegradasiýa edilmeýär.
BOLSA, BU ÖSÝÄN PROBLEMANY NÄHILI ÇÖZMELI?Sigaret gutulary)
Sigaretler, elektron sigaretler, weýp galamlary we olaryň kartrijleri degişli gaplarda zyňylmaly. Bu önümleriň köpüsi üçin bu olary hapa gutusy ýaly zyňyndy gapda zyňmak diýmekdir. Elektron sigaretleriň, weýp galamlarynyň we hatda kartrijleriň köpüsi häzirki wagtda weýp suwuklygyndaky himiki maddalar sebäpli gaýtadan işlenip bilinmeýär.
Şeýle-de bolsa, “Keep Tennessee Beautiful” we “TerraCycle”-iň tagallalary netijesinde, çilim galyndylary üçin ýörite gaýtadan işlemek çözgüdi döredildi. Häzirki güne çenli bu maksatnama arkaly 275,000-den gowrak çilim galyndylary gaýtadan işlenildi.
“Çilimler häzirki wagtda jemgyýetimizde iň köp hapalanan zat bolmagynda galýar. Biz diňe bir owadan ştatymyzda çilim galyndylary bilen göreşmek bilen çäklenmän, eýsem TerraCycle arkaly gaýtadan işlemek arkaly şol çöpleriň köpüsini çöplüklerimizden daşda saklamagy meýilleşdirýäris” diýip, KTnB-niň ýerine ýetiriji direktory Missi Marşall aýtdy. “Şeýlelik bilen, biz her bir TN Hoş geldiňiz merkezinde we filiallarymyz bilen bilelikde çilim galyndylarynyň ýygnalmagynyň öňüni almak bilen çäklenmän, eýsem gaýtadan işlemek üçin tagallalarymyzy kämilleşdirýäris we “Amerikany gözel sakla” üçin oňyn girdeji döredýäris, sebäbi KAB TerraCycle tarapyndan alnan her bir funt hapa üçin 1 dollar alýar”.
NÄHILI IŞLEÝÄR?Sigaret gutulary)
Tennessi ştatynyň seýilgählerinde 109 sany sigaret gaplary, şeýle hem ştatdaky 16 garşylama merkeziniň her birinde birden ýerleşdirilipdir. Şeýle hem Bristol Motor Speedway-de, ýyllyk CMA baýraklarynda we Tennessi ştatynyň akwariumynda birnäçe gaplar bar. Hatda Dolly Parton hem bu işe goşuldy. Dollywudda ýigrimi alty stansiýa ýerleşdirilipdir we olar seýilgähe gelýän her bir sigaret galyndysyny gaýtadan işleýän ilkinji tematiki seýilgäh boldy.
ONDA, DÖWREKLERE NÄME BOLAÝAR?(Sigaret gutulary)
TerraCycle küli, temmäkini we kagyzy kompostlaşdyrýar we ol azyk däl maksatlar üçin, mysal üçin, golf meýdançasynda ulanylýar. Filtrler seýilgäh oturgyçlary, piknik stollary, ýük palletleri, welosiped tekjeleri we hatda sigaret gaýtadan işleýän gaplar ýaly zatlary ýasamak üçin ulanylýan granulalara öwrülýär!
Çilimiňizi, elektron çilimiňizi we weýp zyňyndylaryňyzy nähili taşlasaňyzam, size öz paýyňyzy goşmagyňyzy we olary Tennessi ştatynyň owadan ýollaryndan daşda saklamagyňyzy maslahat berýäris.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 22-nji awgusty