XIX asyrda, çilim çekmek saglyk üçin duýduryş bermeýän döwründe, her bir paketde köplenç bir zat bardysigaret kartymeşhur aktýorlar, haýwanlar we gämiler ýaly reňkli suratlary öz içine alýar. Olaryň köpüsi suratkeşler tarapyndan el bilen çekilen ýa-da bloklardan çap edilen.
Şu gün,sigaret kartlary ýaşy, seýrekligi we ýagdaýy olaryň bahasyna täsir edýänligi sebäpli kolleksiýa üçin amatly we köplenç gymmatlydyr. Mysal üçin, 1900-nji ýyllaryň başlaryndaky ABŞ-nyň beýsbol ýyldyzy Honus Wagneriň suraty çekilen kartoçkany mysal getirmek bolar, onuň biri 2022-nji ýylda 7,25 million dollara (5,5 million funt sterlingden gowrak) satyldy.
Şol ýylyň ahyrynda futbolçy Stiw Blumeriň seýrek duş gelýän sigaret kartoçkasy Beýik Britaniýanyň auksionynda 25,900 funt sterlinge satyldy we bazar şu güne çenli güýçli bolmagynda galýar.
Şeýlelikde, eger siz çardagyňyzda gözleg geçirip, bir toplum tapsaňyzsigaret kartlary, sen altyn käninde oturýarmyň?
London Cigarette Card Company kompaniýasynyň direktory Stiw Leýkeriň aýtmagyna görä, bu kolleksiýa zatlary üçin uly global bazar bar.
“Otkrytka ýygnamak henizem hobi hökmünde gülläp ösýär, sebäbi häzirki wagtda toplumlary bary-ýogy 20 funt sterlinge satyn alyp bolýar” diýip, ol aýdýar. “Olaryň meşhurlygy artýar, sebäbi adamlar özlerinde saklanýan otkrytkanyň 120 ýaşly bolup biljekdigini we şol ýerdäki faktlar we maglumatlar taryhçy tarapyndan däl-de, şol wagt kimdir biri tarapyndan ýazylandygyny düşünýärler”.
“Mümkin, siz altyn käninde oturyp bilersiňiz” diýip, ol sözüniň üstüne goşýar. “Mukaddes şeker – bu Taddy's tarapyndan öndürilen dürli pozisiýalardaky 20 masgarabazyň toplumydyr, olar her bir kart üçin 1100 funt sterlingden başlap girdeji getirip biler”.
Üçin gülläp ösüş wagtysigaret kartlary 1920-nji we 1940-njy ýyllaryň aralygynda boldy. Ikinji Jahan urşy döwründe kagyzy tygşytlamak üçin olar wagtlaýynça çykaryldy we önümçilik derejesi hiç haçan şol derejä gaýdyp gelmedi - emma soňraky ýyllarda birnäçe kiçi göwrümli toplumlar döredildi.
Başga gymmatly kolleksiýa kartlary barada näme aýdyp bilersiňiz?
“Diňe temmäki kartlary satylmaýar. Siz “Barratts and Bassetts” süýji konfet paketlerinden “Brooke Bond” çaýyny ýa-da “bubble saqqyz” kartlaryny ýadyňyzda saklap bilersiňiz, irki futbol kartlarynyň bir toplumy ýüzlerçe funt sterlinge deň bolýar” diýip, Leýker aýdýar.
“1953-nji ýyldaky “Meşhur futbolçylar” A.1 tapgyrynyň bahasy her bir kart üçin 7.50 funt sterlinge ýa-da 50 sanydan ybarat toplum üçin 375 funt sterlinge deňdir. “Bruk Bond” çaý toplumlarynyň käbiri, mysal üçin, 500 funt sterlinge deň bolan “Wild Flowers Series 1” (kagyz inçe sany) ýaly toplumlar isleg bildirilýändir.”
Gymmatly zadyň bardygyny ýa-da ýokdugyny bilmek kyn bolup bilersigaret kartlary, sebäbi baha seýrekligine, ýagdaýyna we hatda auksionda çekilişiň şowlulygyna baglylykda üýtgeýär - ýöne öz baha bermegiňizi başlamagyň usullary bar.
“Käbir owadan toplumlar el bilen kesildi we biz olaryň nusgalarynyň bolup biljekdigini bilýäris. Biz muny kartoçkanyň galyňlygyna we onuň görnüşine görä çalt anyklap bileris. Her bir sigaret öndüriji dürli galyňlykdaky kartoçkalary çykardy” diýip, Leýker aýdýar.
“Irki Amerikan kartlarynda gaty galyň kartlar ulanylýardy, ýöne mysal üçin, WG we HO Wills kartlarynyň köpüsi has inçedi. Bahasy seýrekliginden gelip çykýar - mysal üçin, Wills we John Players millionlarça kart öndürdiler.”
“Kopiýalary bolup biler, ýöne biz ony kartoçkanyň galyňlygyna we nähili kesilendigine görä bileris. Ýöne bahasy kartoçkanyň seýrekligine baglydyr.”
Beýik Britaniýamy?sigaret kartlarybir zada mynasypmy?
Amerikaly beýsbol ýyldyzy Honus Wagneriň 5 million funt sterlingden gowrak girdeji gazanan kartoçkasynyň hekaýasy, elbetde, habarçylaryň baş sahypalaryna çykdy, ýöne Beýik Britaniýada öndürilen kartoçkalar barada näme diýse bolar?
Bir kartdan millionlarça pul gazanyp bolmazlygy mümkin, ýöne esasanam futbolçylaryň şekilleri çekilen dizaýnlar amerikan bazarynda meşhurdyr.
“Biz 17,50 funt sterlinge satan “Cadet’s” futbolçylarynyň tutuş toplumy bardy we şol toplumyň içinde Bobbi Çarltonyň suraty çekilen bir kart Amerikada 3000 dollara (takmynan 2300 funt sterlinge) satyldy” diýip, Leýker aýdýar.
“Millionlarça dollara satylan Honus Wagner karty seýrekdi we şol wagt alyjy tapyldy – onuň ýene şol bahadan satyljakdygyny ýa-da satylmajakdygyny diňe wagt görkezer, sebäbi ol islege esaslanýardy.”
Siziň ýagdaýyňyz näçe?sigaret kartlaryolaryň gymmatyny kesgitleýärsiňizmi?
Käbirlerisigaret kartlaryadamlar oýunda olary diwara urýp taşlaýandyklary ýaly, siz olary ele salmankaňyz hem zaýalanyp bilerdi - we olaryň buýsançly eýeleriniň olary kislota saklaýan plastmassada saklaýan döwri bardy, bu bolsa olary zaýalaýardy.
Kartlaryňyzy alboma ýelmeşdirmegiň olary gorap saklamaga kömek etjekdigini pikir edip bilersiňiz, ýöne bu olaryň bahasyny ep-esli peseldip biler. Şonuň üçin, eger sizde bir toplum bar bolsa we olary ýelmeşdirmek isleýän bolsaňyz, islegiňize boýun egmäň.
"Bizde saklamak üçin dürli usullar bar [sigaret kartlary"]" diýip, Leýker düşündirýär. "1920-nji we 40-njy ýyllaryň aralygynda önüm öndürijiler albom çykardylar, şonuň üçin köp kartlar saklanyp galdy, ýöne gynansak-da, bu gymmata düýpli täsir edýär, sebäbi häzirki bazaryň ýagdaýyna görä, kolleksiýaçylaryň kartlaryň öň tarapy bilen birlikde arka tarapyny hem görmek isleýändigini görýäris.
"Kolleksiýany tamamladyň diýmek üçin olary alboma goşmak höwes döredýär, ýöne eger olar albomda galyp galsa, bahasy gaty pese gaçýar."
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 23-nji oktýabry